بالاخره کوچولوت اومده خونه. حالا بین شیر دادن، عوض کردن پوشک، خوابهای کوتاه و گریههایی که هنوز معنیشون رو نمیدونی، ممکنه هر روز یه سؤال جدید داشته باشی.
مراقبت از نوزاد تازهمتولدشده روی کاغذ ساده به نظر میرسه، اما روزهای اول معمولاً پر از تجربههای تازهست. باید کمکم نشونههای گرسنگی رو بشناسی، ببینی پوشکش چه تغییری میکنه، برای خوابش یه جای امن آماده کنی و در کنار همه اینها، حواست به حال خودت هم باشه.
این راهنما کمک میکنه با اتفاقهای رایج هفتههای اول آشنا بشی، بدونی چه چیزهایی رو باید زیر نظر بگیری و چه زمانی لازمه از پزشک کمک بگیری.
قرار نیست همهچیز رو از روز اول بلد باشی؛ شناخت نیازهای کوچولوت با مراقبت روزانه بیشتر میشه.
روزهای اول با نوزاد چه شکلی میگذره؟
روزهای اول، بیشتر وقت نوزاد بین شیر خوردن، خوابیدن، دفع و بیداریهای کوتاه تقسیم میشه. هنوز برنامه مشخصی برای روز و شب نداره و ممکنه درست وقتی فکر میکنی وقت استراحته، دوباره برای شیر بیدار بشه.
یکی از کارهای مهم این روزها، پیگیری تغذیه، تعداد پوشکهای خیس، وزنگیری و وضعیت عمومی نوزاده.
ویزیت اولیه بعد از ترخیص از بیمارستان هم اهمیت زیادی داره؛ چون پزشک در این ملاقات وضعیت تغذیه، وزن، زردی و روند سازگاری نوزاد با محیط بیرون رو بررسی میکنه.
اگر نوزادت نارس به دنیا اومده، وزن تولد پایینی داشته یا پزشک برنامه خاصی برای تغذیهاش داده، همون برنامه اختصاصی در اولویته.
شیر دادن به نوزاد؛ از کجا بفهمی گرسنهست؟
معده نوزاد در شروع زندگی کوچیکه و به همین دلیل، معمولاً به وعدههای شیر مکرر نیاز داره.
نوزادی که شیر مادر میخوره، اغلب در شبانهروز به حدود ۸ تا ۱۲ نوبت شیردهی نیاز داره. بعضی وقتها ممکنه فاصله وعدهها کوتاهتر بشه و چند بار پشت سر هم شیر بخواد. این الگو رو گاهی تغذیه خوشهای مینامن.
برای نوزادی که شیرخشک مصرف میکنه، مقدار و فاصله وعدهها بر اساس سن، وزن، اشتها و توصیه پزشک تعیین میشه. لازم نیست یک عدد ثابت رو برای همه نوزادها اجرا کنی.
نشونههای اولیه گرسنگی رو بشناس
قبل از اینکه کوچولوت شروع به گریه کنه، ممکنه علامتهای ریزتری نشون بده؛ مثلاً دستش رو به سمت دهان ببره، لبهاش رو به هم بزنه یا سرش رو به دنبال سینه یا شیشه بچرخونه.
گریه میتونه نشونه دیرتر گرسنگی باشه. اگر زودتر متوجه علامتهای اولیه بشی، ممکنه شیر دادن برای هر دوتون راحتتر پیش بره.
اگر نوزاد موقع شیر خوردن خوابش برد چی؟
بعضی نوزادها، بهخصوص در روزهای اول، خیلی خوابآلودن. اگر کوچولوت هنوز به وزن تولدش برنگشته یا پزشک گفته باید با فاصله مشخصی شیر بخوره، ممکنه لازم باشه برای وعدههای شیر بیدارش کنی.
کم بودن دریافت شیر، کاهش تعداد پوشک خیس و وزنگیری نامناسب موضوعاتی هستن که باید با پزشک بررسی بشن.
بهجای اینکه فقط به مدت شیر خوردن نگاه کنی، وضعیت وزن، پوشک و کیفیت مکیدن رو هم در نظر بگیر.
آیا کم شدن وزن بعد از تولد طبیعیه؟
بسیاری از نوزادها در روزهای اول مقداری از وزن تولدشون رو از دست میدن، اما میزان کاهش وزن و زمان برگشت به وزن تولد باید در ویزیتهای اولیه بررسی بشه.
به همین دلیل، نمیشه فقط با گفتن اینکه «همه نوزادها اولش وزن کم میکنن» از کنار کاهش وزن زیاد یا ادامهدار گذشت.
درباره مکمل ویتامین D هم از پزشک نوزاد راهنمایی بگیر. طبق راهنمای CDC، نوزادانی که فقط شیر مادر یا ترکیبی از شیر مادر و شیرخشک دریافت میکنن، معمولاً از روزهای ابتدایی به مکمل ویتامین D نیاز دارن. راهنمای CDC درباره ویتامین D نوزاد
آروغ، سکسکه و بالا آوردن شیر؛ کدوم طبیعیه؟
چه زمانی آروغ نوزاد رو بگیری؟
بعضی نوزادها موقع شیر خوردن هوا میبلعن و ممکنه برای خارج کردن اون به کمک نیاز داشته باشن. اگر کوچولوت وسط شیر خوردن بیقرار شد یا بعد از وعده ناراحت به نظر رسید، میتونی مکث کنی و آروم برای آروغ گرفتن کمکش کنی.
همه نوزادها بعد از هر وعده حتماً آروغ نمیزنن. اگر بعد از چند دقیقه آروغ نزد و راحت بود، لازم نیست با ضربههای مداوم یا فشار زیاد ادامه بدی.
سکسکه نوزاد نگران کننده است؟
سکسکه در نوزادها شایعه و معمولاً بهتنهایی نشونه مشکل نیست. اگر هنگام شیر خوردن سکسکه شروع شد، میتونی کمی مکث کنی، وضعیتش رو تغییر بدی یا کمکش کنی آروغ بزنه.
اگر سکسکه با مشکل تغذیه، تنفس غیرعادی یا ناراحتی مداوم همراه بود، موضوع رو با پزشک مطرح کن.
بالا آوردن شیر چه زمانی مهمه؟
برگشت مقدار کمی شیر بدون فشار، بهخصوص بعد از وعده، در بعضی نوزادها دیده میشه. اما استفراغ جهنده و مکرر، استفراغ سبز یا خونی، بیحالی، کمآبی یا وزنگیری نامناسب نیاز به ارزیابی پزشکی داره.
نوزاد رو برای جلوگیری از بالا آوردن روی شکم نخوابون؛ حتی نوزاد دارای رفلاکس هم باید برای خواب به پشت و روی سطح صاف قرار بگیره.
پوشک نوزاد چی درباره حالش بهمون میگه؟
تعویض پوشک شاید یکی از پرتکرارترین کارهای روزهای اول باشه، اما همین کار ساده اطلاعات مهمی درباره تغذیه و وضعیت نوزاد بهت میده.
تعداد پوشکهای خیس در روزهای اول کمتره و بهتدریج افزایش پیدا میکنه. معمولاً از حدود روز پنجم به بعد، انتظار داریم نوزاد دستکم پنج تا شش پوشک خیس در شبانهروز داشته باشه.
البته این عدد فقط یک نشونهست؛ وزنگیری، نحوه شیر خوردن و وضعیت عمومی نوزاد هم باید کنار اون بررسی بشن.
اولین مدفوع نوزاد چه شکلیه؟
اولین مدفوع نوزاد «مکونیوم» نام داره؛ تیره، غلیظ و چسبناکه و ممکنه تقریباً سیاه دیده بشه.
در روزهای بعد، با بیشتر شدن دریافت شیر، رنگ و بافت مدفوع تغییر میکنه.
مدفوع نوزاد شیرمادرخوار ممکنه زرد خردلی، دانهدانه و نرم باشه. نوزادی که شیرخشک میخوره هم ممکنه مدفوع خمیریتر و رنگ متفاوتی داشته باشه.
تعداد دفعات دفع بین نوزادها فرق میکنه و با بزرگتر شدن هم تغییر میکنه. برای مثال، بعضی نوزادهای شیرمادرخوار پس از هفتههای ابتدایی ممکنه چند روز مدفوع نداشته باشن؛ اما این الگو رو نباید بدون توجه به سن نوزاد، تغذیه و وزنگیری به روزهای اول تعمیم بدی.
چه تغییرهایی رو باید پیگیری کنی؟
اگر تعداد پوشکهای خیس بهطور محسوسی کم شد، نوزاد خوب شیر نخورد یا بیحال بود، با پزشک تماس بگیر.
وجود خون در مدفوع یا مدفوع بسیار کمرنگ، سفید یا گچی هم باید بررسی پزشکی بشه. اگر در چند روز اول تغییر غیرمنتظرهای در دفع دیدی، فقط بر اساس تجربه دیگران تصمیم نگیر.
راهنمای تغییر رنگ و تعداد پوشک نوزاد را میتوان در راهنمای NHS درباره پوشک نوزاد نیز دید.
کوچولوت گریه میکنه؛ چطور بفهمی چی میخواد؟
گریه، یکی از راههای اصلی نوزاد برای اعلام نیازهاشه. گاهی گرسنهست، گاهی پوشکش خیس شده، گاهی خوابش میاد و بعضی وقتها هم فقط به تماس و آرامش نیاز داره.
قرار نیست از همون روز اول معنی همه گریهها رو تشخیص بدی. کمکم با توجه به زمان شیر خوردن، وضعیت پوشک و رفتار کوچولوت، الگوهای آشناتری پیدا میکنی.
وقتی گریه شروع میشه، اول ببین وقت شیر خوردنه یا نه. بعد پوشک، دمای لباس و محیط و نشونههای خستگی رو بررسی کن.
اگر نیازهای اولیه برطرف شده ولی هنوز بیقراره، بغل کردن، راه رفتن آروم، صحبت کردن یا لالایی ممکنه کمک کنه.
آیا با بغل کردن، نوزاد لوس میشه؟
در روزهای اول، پاسخ دادن به گریه و نیاز نوزاد بخش مهمی از مراقبت از اونه. وقتی کوچولوت رو بغل میکنی و آرومش میکنی، در واقع داری به نیازش پاسخ میدی.
البته هر گریهای هم فوراً با یک روش مشخص آروم نمیشه. بعضی نوزادها دورههایی از بیقراری دارن که مدیریت اونها زمان میبره.
خواب نوزاد؛ جای امن خواب از برنامه خواب مهمتره
نوزاد تازهمتولدشده هنوز الگوی مشخصی برای روز و شب نداره. ممکنه چند ساعت بخوابه، برای شیر بیدار بشه و بعد دوباره خوابش ببره.
به همین دلیل، در هفتههای اول بهتره بهجای تلاش برای اجرای یک ساعت خواب دقیق، روی پاسخ دادن به نیازهای تغذیهای و آماده کردن محیط خواب امن تمرکز کنی.
نوزاد رو چطور بخوابونیم؟
برای هر خواب، چه شب و چه چرت روزانه، نوزاد رو به پشت بخوابون.
محل خوابش باید یک تخت یا گهواره استاندارد با تشک سفت، صاف و ملحفه اندازه باشه. بالش، پتوهای آزاد، دورتختی، عروسک و وسایل نرم نباید داخل محل خوابش باشن.
بهتره در شش ماه اول، تخت مستقل نوزاد در اتاق والدین قرار داشته باشه؛ نه اینکه نوزاد روی تخت مشترک با بزرگسالان بخوابه.
اگر در صندلی ماشین، کالسکه یا تاب خوابش برد، در اولین فرصت مناسب اون رو به سطح خواب صاف و ایمن منتقل کن. خوابیدن در آغوش مراقبی که ممکنه روی مبل یا صندلی خوابش ببره هم خطرناکه.
اگر از قنداق استفاده میکنی، باید اصول ایمنی اون رعایت بشه و به محض مشاهده تلاش نوزاد برای غلت زدن، قنداق متوقف بشه.
چه وقتهایی باید فوراً برای نوزاد کمک پزشکی بگیری؟
نوزاد تازهمتولدشده ممکنه خیلی سریع بدحال بشه. اگر هرکدوم از وضعیتهای زیر رو دیدی، موضوع رو جدی بگیر:
-
دمای بدن ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه.
-
مشکل تنفس، کبودی لبها یا مکث تنفسی همراه با بدحالی.
-
بیحالی شدید، سخت بیدار شدن یا شیر نخوردن.
-
تشنج یا واکنش غیرطبیعی.
-
استفراغ سبز یا خونی.
-
کاهش قابلتوجه ادرار، بهخصوص همراه با بدحالی.
-
گریه بسیار غیرمعمول و مداوم همراه با علائم بیماری.
لباس و وسایل نوزاد؛ واقعاً چی لازمه؟
در هفتههای اول، راحتی و ایمنی لباس مهمتر از مدل و ظاهرشه. لباسهایی که راحت باز و بسته میشن و تعویض پوشک رو سادهتر میکنن، احتمالاً بیشتر به کارت میان.
برای انتخاب تعداد لایههای لباس، دمای محیط و وضعیت بدن نوزاد رو در نظر بگیر. معمولاً یک لایه بیشتر از چیزی که خودت در همان محیط میپوشی، نقطه شروع مناسبیه. مراقب گرم شدن بیش از حد نوزاد هم باش و بعد از برگشت به خانه، داخل محیط معتدل کلاه سرش نذار.
از بین وسایل سیسمونی، کدومها اولویت دارن؟
لازم نیست همه وسایل سیسمونی از روز اول کنار دستت باشن.
جای خواب امن، صندلی ماشین استاندارد متناسب با سن و اندازه نوزاد، پوشک، لباس راحت و وسایل تغذیه متناسب با روش شیر خوردن، از وسایل مهم روزهای اول هستن.
برای استفاده از آغوشی هم باید مطمئن بشی سر و گردن نوزاد حمایت مناسبی دارن و مسیر تنفسش باز میمونه.
اسباببازیهای زیاد، بالش و وسایل تزئینی تخت ضرورتی برای روزهای اول ندارن؛ وسایل نرم رو هم داخل تخت خواب نذار.
تو هم تازه وارد این مرحله شدی؛ حواست به خودت باشه
با اومدن نوزاد، توجه همه معمولاً میره سمت کوچولویی که تازه به دنیا اومده؛ اما بدن و ذهن تو هم دارن با تغییر بزرگی کنار میان.
ممکنه از زایمان خسته باشی، کمخوابی اذیتت کنه و بعضی روزها احساساتت مدام تغییر کنن.
در روزهای اول بعد از زایمان، بعضی مادرها دورهای از نوسانات خلقی و گریه یا نگرانی رو تجربه میکنن که بهش «اندوه پس از زایمان» یا Baby Blues میگن و معمولاً طی دو هفته بهتر میشه.
اما اگر غم و اضطراب شدید شده، در کارهای روزانه اختلال ایجاد کرده یا بیشتر از دو هفته ادامه پیدا کرده، لازم نیست منتظر بمونی؛ با پزشک یا متخصص سلامت روان صحبت کن.
اگر افکار آسیب زدن به خودت یا نوزاد داری، فوراً کمک اورژانسی بگیر.
محتوای این صفحه برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین ارزیابی، تشخیص یا توصیه پزشک نیست. اگر درد شدید، خونریزی غیرعادی یا هر علامت نگرانکنندهای داری، با پزشک مشورت کن.
بدون دیدگاه