هفته پنجم بارداری ممکنه همون هفته‌ای باشه که برای اولین بار نتیجه مثبت بیبی‌چک رو می‌بینی. شاید هم چند روزی از عقب‌افتادن پریودت گذشته و تازه داری متوجه تغییرات بدنت می‌شی.
در این هفته، رویان کوچولوت با سرعت در حال رشده. ساختارهای اولیه مغز، نخاع و قلب در حال شکل‌گیری هستن و بدن تو هم خودش رو با تغییرات هورمونی بارداری هماهنگ می‌کنه.
ممکنه بیشتر از قبل خسته بشی، سینه‌هات حساس شده باشن یا بعضی بوها و غذاها ناگهان اذیتت کنن. البته تجربه همه افراد یکسان نیست و شاید هنوز هیچ علامت مشخصی نداشته باشی.
اگر تازه از بارداریت باخبر شدی، احتمالاً سؤال‌های زیادی داری: کوچولوت الان چه شکلیه؟ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنی؟ کدوم علائم نیاز به توجه دارن؟
توی این راهنما، با هم اتفاق‌های هفته پنجم رو مرور می‌کنیم تا بدونی در بدن تو و روند رشد رویان چه می‌گذره و برای مراقبت از خودت چه کارهایی می‌تونی انجام بدی.
سه اتفاق مهم که بهتره درباره این هفته بدونی.
ساختارهای اولیه مغز، نخاع و قلب در حال شکل‌گیری هستند.
ممکنه خستگی، حساسیت سینه‌ها یا تهوع رو تجربه کنی.
وقتشه برای اولین مراجعه بارداری برنامه‌ریزی کنی.
اگر نتیجه تست بارداریت مثبت شده، احتمالاً ترکیبی از احساسات مختلف رو تجربه می‌کنی. شاید خوشحال و هیجان‌زده باشی، شاید هم نگران و غافلگیر شده باشی.
اولین کاری که بهتره انجام بدی اینه که برای شروع مراقبت‌های دوران بارداری با پزشک یا ماما هماهنگ کنی. تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی، فهرست داروهایی که مصرف می‌کنی و سوابق پزشکی مهمت رو هم یادداشت کن تا هنگام مراجعه همراه داشته باشی.
اگر هنوز نتیجه تست مشخص نیست و پریودت عقب افتاده، می‌تونی طبق دستور بیبی‌چک آزمایش بدی. در صورت منفی‌شدن تست و ادامه تأخیر قاعدگی، چند روز بعد تست رو تکرار کن یا برای بررسی با پزشک مشورت کن.
اگر نتیجه تست بارداریت مثبت شده، احتمالاً ترکیبی از احساسات مختلف رو تجربه می‌کنی. شاید خوشحال و هیجان‌زده باشی، شاید هم نگران و غافلگیر شده باشی.
اولین کاری که بهتره انجام بدی اینه که برای شروع مراقبت‌های دوران بارداری با پزشک یا ماما هماهنگ کنی. تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی، فهرست داروهایی که مصرف می‌کنی و سوابق پزشکی مهمت رو هم یادداشت کن تا هنگام مراجعه همراه داشته باشی.
اگر هنوز نتیجه تست مشخص نیست و پریودت عقب افتاده، می‌تونی طبق دستور بیبی‌چک آزمایش بدی. در صورت منفی‌شدن تست و ادامه تأخیر قاعدگی، چند روز بعد تست رو تکرار کن یا برای بررسی با پزشک مشورت کن.
هیچ زمان مشخصی وجود نداره که همه مجبور باشن در اون خبر بارداری رو اعلام کنن.
بعضی افراد دوست دارن از همون روزهای اول، این اتفاق رو با خانواده یا دوستان نزدیکشون در میون بذارن. بعضی دیگه ترجیح می‌دن تا بعد از اولین بررسی‌ها یا پایان سه‌ماهه اول صبر کنن.
این تصمیم به شرایط، احساسات و میزان حمایتی که از اطرافیانت انتظار داری بستگی داره.
اگر ترجیح می‌دی فعلاً فقط خودت و شریک زندگیت از این موضوع خبر داشته باشید، می‌تونی همین حریم خصوصی رو حفظ کنی. از طرف دیگه، اگر به همراهی کسی نیاز داری، لازم نیست برای درخواست حمایت تا زمان خاصی صبر کنی.
شاید از همین روزهای اول این سؤال به ذهنت رسیده باشه که «نکنه دوقلو باشن؟»
احتمال بارداری دوقلو به عوامل مختلفی مثل سابقه خانوادگی، سن و استفاده از بعضی روش‌های کمک‌باروری بستگی داره.
اما شدت تهوع، بزرگی شکم یا پررنگ‌بودن خط بیبی‌چک نمی‌تونن دوقلویی رو به‌طور قطعی مشخص کنن.
تشخیص تعداد جنین‌ها با سونوگرافی انجام می‌شه و معمولاً در بررسی‌های سه‌ماهه اول اطلاعات روشن‌تری به دست میاد. پزشک بر اساس شرایطت زمان مناسب سونوگرافی رو تعیین می‌کنه.
در هفته پنجم، رویان کوچولوت هنوز بسیار ریزه، اما اتفاق‌های مهمی در حال رخ‌دادنه.
سلول‌ها به‌سرعت تقسیم می‌شن و گروه‌های مختلف اون‌ها به‌تدریج وظایف متفاوتی پیدا می‌کنن. ساختارهایی که بعدها مغز، نخاع، قلب، عضلات و دستگاه گوارش رو تشکیل می‌دن، در مراحل اولیه رشد قرار دارن.
رویان در این مرحله معمولاً ظاهری خمیده و بسیار ابتدایی داره و هنوز شبیه یک نوزاد کوچک نیست.
اندازه تقریبی اون در راهنمای NHS حدود ۲ میلی‌متر، یعنی تقریباً به اندازه یک دانه کنجد توصیف شده؛ البته اندازه‌گیری دقیق به سن واقعی بارداری و روش اندازه‌گیری بستگی داره.
در مراحل ابتدایی رشد، سه لایه اصلی سلولی شکل می‌گیرن که هرکدوم در ساخت بخش‌های مختلف بدن نقش دارن.
اکتودرم: لایه بیرونی که در شکل‌گیری دستگاه عصبی، پوست و بعضی ساختارهای دیگر نقش داره.مزودرم: لایه میانی که پایه تشکیل قلب، رگ‌های خونی، عضلات، استخوان‌ها و بخشی از دستگاه ادراری و تولیدمثل رو فراهم می‌کنه.
اندودرم: لایه درونی که در تشکیل پوشش داخلی بخش‌هایی از دستگاه گوارش، دستگاه تنفس و اندام‌هایی مثل کبد و لوزالمعده مشارکت داره.
به بیان ساده، بدن رویان در حال ساختن پایه‌های اولیه اندام‌هاییه که در هفته‌ها و ماه‌های آینده رشد و تکامل پیدا می‌کنن.
یکی از اتفاق‌های مهم هفته پنجم، شروع رشد دستگاه عصبیه.
در لایه بیرونی رویان، ساختاری ایجاد می‌شه که در ادامه به لوله عصبی تبدیل می‌شه. مغز و نخاع از این ساختار منشأ می‌گیرن.
بسته‌شدن صحیح لوله عصبی در مراحل اولیه بارداری اهمیت زیادی داره. به همین دلیل مصرف کافی فولیک‌اسید پیش از بارداری و در هفته‌های ابتدایی یکی از اقدامات مهم برای کاهش احتمال نقص‌های لوله عصبیه.
در هفته پنجم، ساختار اولیه قلب و رگ‌های خونی در حال تکامله.
ممکنه فعالیت اولیه قلبی در حوالی این مرحله آغاز بشه، اما این به معنی اون نیست که در سونوگرافی هفته پنجم حتماً باید ضربان قلب دیده یا شنیده بشه.
زمان مشاهده فعالیت قلبی به سن دقیق بارداری، نوع سونوگرافی و شرایط رشد بستگی داره.
بنابراین اگر پزشک برای بررسی فعالیت قلبی، سونوگرافی رو در هفته‌های بعد برنامه‌ریزی کرده، صرفاً از روی زمان انجام بررسی نمی‌شه درباره وضعیت بارداری نتیجه‌گیری کرد.
در کنار دستگاه عصبی و قلب، پایه‌های اولیه اندام‌های داخلی هم شکل می‌گیرن.
لایه درونی رویان در مراحل بعدی در تشکیل بخش‌هایی از ریه‌ها و دستگاه گوارش نقش خواهد داشت.
در همین زمان، جفت و بند ناف ابتدایی نیز در حال رشد هستن تا ارتباط تغذیه‌ای و تبادل مواد بین بدن مادر و جنین در مراحل بعدی تکامل پیدا کنه.
هرچند این ساختارها هنوز شکل نهایی خودشون رو ندارن، همین مراحل اولیه زمینه رشد اندام‌های پیچیده‌تر رو فراهم می‌کنن.
اگر هنوز برای مراقبت بارداری با پزشک هماهنگ نکردی، این هفته زمان مناسبیه که برای شروع مراجعه‌ها برنامه‌ریزی کنی.
در اولین مراجعه معمولاً درباره سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، تاریخ آخرین قاعدگی و شرایط سلامتت صحبت می‌شه. پزشک بر اساس شرایطت درباره آزمایش‌ها، سونوگرافی و زمان مراجعه‌های بعدی تصمیم می‌گیره.
اگر بیماری زمینه‌ای، سابقه بارداری خارج‌رحمی، سقط یا بارداری پرخطر داری، بهتره برای تعیین زمان بررسی زودتر تماس بگیری.
اگر سابقه بیماری ژنتیکی، اختلال مادرزادی یا بیماری مهمی در خانواده خودت یا شریک زندگیت وجود داره، بهتره اطلاعاتش رو یادداشت کنی.
لازم نیست همه جزئیات رو از همین الان بدونی؛ هر اطلاعاتی که در دسترس داری می‌تونه به پزشک کمک کنه تصمیم بگیره آیا بررسی یا مشاوره ژنتیک خاصی لازم هست یا نه.
همچنین فهرست بیماری‌های خودت، جراحی‌های قبلی و داروهای فعلیت رو آماده کن.
فولیک‌اسید یکی از مکمل‌های مهم پیش از بارداری و هفته‌های ابتدایی اونه.
برای بیشتر افراد، مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم فولیک‌اسید توصیه می‌شه و معمولاً باید تا پایان هفته دوازدهم ادامه پیدا کنه.
بعضی افراد با توجه به سوابق پزشکی به مقدار متفاوتی نیاز دارن که باید توسط پزشک تعیین بشه.
اگر هنوز مکمل رو شروع نکردی، همین حالا درباره شروع و نوع مناسب اون با پزشک یا داروساز مشورت کن.
اگر داروی نسخه‌ای، مکمل یا داروی بدون نسخه مصرف می‌کنی، فهرستش رو در اختیار پزشک یا داروساز قرار بده.
بعضی داروها ممکنه در دوران بارداری به تنظیم یا جایگزینی نیاز داشته باشن، اما قطع خودسرانه داروی ضروری هم می‌تونه خطرناک باشه.
بنابراین هیچ داروی تجویزشده‌ای رو بدون هماهنگی با پزشک قطع نکن.
در دوران بارداری توصیه می‌شه مجموع کافئین دریافتی روزانه از ۲۰۰ میلی‌گرم بیشتر نشه.
کافئین فقط در قهوه نیست؛ چای، نوشابه‌های کولا، بعضی نوشیدنی‌های انرژی‌زا و شکلات هم می‌تونن کافئین داشته باشن.
مقدار کافئین یک فنجان قهوه بسته به نوع دانه، روش تهیه و اندازه فنجان متفاوته؛ بنابراین به‌جای شمردن تعداد فنجان‌ها، مجموع تقریبی کافئین مصرفی رو در نظر بگیر.
اگر دوست داری بدونی در هر هفته چه تغییراتی در مسیر رشد کوچولوت اتفاق می‌افته، می‌تونی از راهنماهای هفته‌به‌هفته ماملی کمک بگیری.
ابزار رشد سه‌بعدی هم این امکان رو برای آشنایی بصری با مراحل رشد فراهم می‌کنه.
این ابزارها برای اطلاع‌رسانی و همراهی طراحی شدن و جای بررسی پزشکی یا سونوگرافی رو نمی‌گیرن.
در هفته پنجم، ممکنه علائم اولیه بارداری نسبت به هفته قبل واضح‌تر بشن؛ مخصوصاً خستگی، حساسیت سینه‌ها، تهوع و تکرر ادرار.
البته شدت علائم برای همه یکسان نیست. بعضی افراد در این هفته نشانه‌های متعددی دارن و بعضی دیگه هنوز تغییر خاصی احساس نمی‌کنن.
در ادامه، با رایج‌ترین تغییراتی که ممکنه تجربه کنی آشنا می‌شیم. این علائم به‌تنهایی برای بررسی سلامت بارداری کافی نیستن.
ممکنه احساس کنی بیشتر از قبل به دستشویی نیاز داری؛ حتی اگر مقدار مایعاتی که می‌نوشی تغییر زیادی نکرده باشه.
تغییرات هورمونی و افزایش فعالیت کلیه‌ها در دوران بارداری می‌تونن در این اتفاق نقش داشته باشن.
برای کمترشدن بیدارشدن‌های شبانه، می‌تونی مصرف مایعات رو در طول روز پخش کنی و حجم زیادی رو درست قبل از خواب ننوشی.
اما آب خوردن رو بیش‌ازحد محدود نکن؛ تأمین آب بدن در دوران بارداری مهمه.
اگر تکرر ادرار با سوزش، درد، تب یا خون در ادرار همراهه، برای بررسی عفونت ادراری با پزشک تماس بگیر.
۲. حساسیت و تورم سینه‌ها
ممکنه سینه‌هات سنگین‌تر، متورم‌تر یا نسبت به لمس حساس‌تر شده باشن.
بعضی افراد احساس گزگز یا درد خفیفی شبیه روزهای قبل از پریود رو تجربه می‌کنن.
این تغییرات می‌تونن به افزایش هورمون‌ها و جریان خون مربوط باشن.
اگر حساسیت سینه‌ها اذیتت می‌کنه، استفاده از سوتین راحت و مناسب ممکنه کمک‌کننده باشه.
شاید کارهایی که قبلاً به‌راحتی انجام می‌دادی، حالا انرژی بیشتری ازت بگیرن.
خستگی در سه‌ماهه اول شایعه و تغییرات هورمونی می‌تونن در اون نقش داشته باشن.
اگر امکانش رو داری، زمان استراحتت رو بیشتر کن، برنامه روزانه‌ات رو سبک‌تر بچین و برای کارهایی که ضرورتی ندارن به خودت فشار نیار.
البته خستگی شدید یا غیرعادی، به‌خصوص اگر با سرگیجه، تنگی نفس یا ضعف قابل‌توجه همراه باشه، باید با پزشک بررسی بشه.
بعضی افراد در اوایل بارداری لکه‌بینی رو تجربه می‌کنن.
لکه‌بینی ممکنه علت‌های مختلفی داشته باشه و از روی رنگ یا مقدار خون به‌تنهایی نمی‌شه علت اون رو مشخص کرد.
اگر لکه‌بینی یا خونریزی داری، با پزشک یا ماما تماس بگیر تا درباره نیاز به بررسی راهنماییت کنن.
در صورت خونریزی شدید یا همراهی خونریزی با درد شدید شکم، درد شانه، ضعف یا غش، مراجعه فوری به اورژانس ضروریه.
تهوع ممکنه از همین هفته شروع بشه، اما برای بعضی افراد دیرتر ظاهر می‌شه و بعضی‌ها هم اصلاً تجربه‌اش نمی‌کنن.
با وجود اینکه معمولاً بهش «تهوع صبحگاهی» می‌گن، ممکنه در هر ساعتی از شبانه‌روز اتفاق بیفته.
اگر حالت تهوع داری، می‌تونی وعده‌های کوچک‌تر و مکرر رو امتحان کنی، از بوهایی که حالت رو بدتر می‌کنن فاصله بگیری و مایعات رو در طول روز بنوشی.
اگر تهوع و استفراغ روی زندگی روزمره‌ات اثر گذاشته، بهتره زودتر با پزشک صحبت کنی؛ درمان‌های مناسبی وجود دارن و لازم نیست منتظر شدیدترشدن علائم بمونی.
اگر نمی‌تونی مایعات رو نگه داری، ادرارت بسیار کم یا تیره شده، هنگام ایستادن سرگیجه داری یا وزن قابل‌توجهی از دست دادی، باید سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کنی.
شاید بوی قهوه‌ای که قبلاً دوست داشتی، حالا اذیتت کنه. یا غذایی که همیشه با اشتها می‌خوردی، ناگهان برات خوشایند نباشه.
تغییرات هورمونی می‌تونن روی حس بویایی و چشایی تأثیر بذارن.
اگر بعضی غذاها حالت رو بد می‌کنن، می‌تونی خوراکی‌های ساده و ملایم رو امتحان کنی و در چارچوب یک رژیم متنوع، جایگزین‌های مناسبی برای مواد غذایی موردنیازت پیدا کنی.
لازم نیست خودت رو مجبور کنی غذایی رو بخوری که حالت رو بدتر می‌کنه؛ اما اگر محدودیت غذایی یا تهوع باعث شده نتونی به اندازه کافی غذا بخوری، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کن.
بعضی علائم در اوایل بارداری به بررسی پزشکی نیاز دارن و نباید صرفاً به تغییرات طبیعی بدن نسبت داده بشن.
اگر خونریزی یا لکه‌بینی داری، با پزشک یا ماما تماس بگیر.
در صورت درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، درد شانه، ضعف شدید، سرگیجه یا غش، فوراً به اورژانس مراجعه کن. این علائم ممکنه با مشکلات جدی از جمله بارداری خارج‌رحمی مرتبط باشن.
استفراغ شدید، ناتوانی در نگه‌داشتن مایعات، کاهش واضح ادرار و نشانه‌های کم‌آبی هم به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارن.
محتوای این صفحه برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین ارزیابی، تشخیص یا توصیه پزشک نیست. اگر درد شدید، خونریزی غیرعادی یا هر علامت نگران‌کننده‌ای داری، با پزشک مشورت کن.
